DeFi (Merkeziyetsiz Finans) Nedir? Avantajları ve Dezavantajları Nelerdir?

Merkezi olmayan (Decentralized) ve finans (Finance) sözlerinin kısaltması olarak karşımıza çıkan “DeFi”, isminden da anlaşılacağı üzere rastgele bir merkeze bağlı olmayan ve rastgele bir otoriteye gereksinim duymayan, Blockchain ağları üzerine inşa edilmiş finansal sisteme verilen isimdir.

Merkezsiz finans, klâsik finansal sisteme rağmen süratle büyüyen bir alternatif olarak karşımıza çıkıyor. Blockchain ve kripto para odaklı merkezsiz finans, dünyanın dört bir yanındaki insanlara yeni finansal fırsatlara erişim imkanı sunuyor.

“Merkeziyetsiz Finans” kavramını daha ayrıntılı olarak ele alırsak; herkesin kullanımına açık, açık kaynaklı, müsaadeye dayalı olmayan, bir otorite tarafından yönetilmeyen ve şeffaflık prensibi üzerine kurulmuş bir ekosistem olarak isimlendirebiliriz.

DeFi’ın Gelişimi

DeFi’ı bir proje olarak kabul etmek yerine bir konsept olarak tanımlamak çok daha hakikat olacaktır. 2018 yılının başlarında MakerDAO’nun (Merkezi Olmayan Özerk Kuruluş) popülerleşmesi ile birlikte, ortaya çıkan bir sistemdir. Birinci olarak farklı isimler ile isimlendirilen bu konsept, daha sonrasında ise merkeziyetsiz blockchain sistemi üzerine çalışan şirketlerin bir ortaya gelmesiyle “DeFi” ismini almıştır. Türkçe’ye ise “Merkeziyetsiz Finans” ismiyle geçmiştir.

Klâsik finans ile karşılaştırıldığında, DeFi aracıları ortadan kaldırarak getiri potansiyelini artırır. Ayrıyeten klasik finansal hizmetlere erişimde sorun çeken beşerler, merkezsiz finans aracılığıyla bu hizmetlerden çarçabuk yararlanabilir. Merkezsiz finans büyük ölçüde otonomdur, sansüre sağlamdır ve internet kontağı olan herkes tarafından erişilebilir. Birebir vakitte şeffaftır ve size kendi varlıklarınız üzerinde kanıtlanabilir bir sahiplik sağlayabilir yani diğer bir sözle size “kendi bankanız olma” bahtını tanır.

Neden DeFi (Merkeziyetsiz Finans)?

Kripto paralar çıkış prestiji ile klasik finansa reaksiyon olarak, daha özgür bir finansal güç kavramı ile piyasaya sürüldü. DeFi’ın tek gayesi özgürlükte değil, öbür bir yandan klasik finans sistemine erişim sağlayamayan, ulaşmakta zahmet çeken her bir kullanıcı için oluşturuldu.

Kimi şahısların aklına hala bankacılık sistemine ulaşamayan kullanıcı mı kaldı sorusu gelebilir. Lakin Dünya üzerinde 1.7 milyardan fazla insan “unbanked” olarak tanımlanıyor yani klâsik bankacılık sistemine ulaşamıyor ve bununla birlikte klâsik sistem bu sorunun tahlili için büyük adımlar da atmıyor. Bu sebepten ötürü DeFi yalnızca merkeziyetsiz olması açısından değil, herkese ulaşma dileği ile de ön plana çıkıyor.

DeFi’ın Avantajları Nelerdir?

DeFi’ın en büyük avantajı katiyen hudut ötesi para gönderme kolaylığı diyebiliriz. Bilhassa sistemli olarak yurt dışına para transferi yapan şahıslar, hem yüksek kurul oranlarına maruz kalıyorlar hem de birçok bürokratik pürüze takılıyorlar. Bu bürokratik mahzurların başında ise ülkelerin uyguladıkları ambargolar yer alıyor.

Ekonomik durumu berbata giden ya da hali hazırda makûs durumda olan ülkeler, ülkeden para çıkışını engellemek ismine bu üslup yaptırımlar uyguluyor. Burada da devreye DeFi giriyor. Merkeziyetsiz finans sayesinde, kullanıcılar düşük kurul fiyatları ile çok kısa bir müddet içerisinde parasını istediği noktaya ulaştırabiliyor.

Coinkolik’in daha evvel birçok defa bildirdiği üzere, milyonlarca dolarlık Bitcoin (BTC) ya da Ethereum (ETH) transferinde kullanıcılar sadece birkaç dolar süreç fiyatı ödemektedir. Bu süreç fiyatları klasik finans sistemleri ile karşılaştırıldığında yok denecek kadar az denilebilir.

DeFi Aracılığı İle Kredi Kullanma

DeFi’ın bir öbür avantajı ise kredilendirme sistemi. Klâsik bankacılık sisteminde kredi alabilmek için birçok farklı prosedürden geçmek gerekiyor. Kimi bireyler için ise bu kurallar hayli ağır ve yerine getirilmesi imkansız hâl alıyor. Bilhassa “underbanked” olarak tanımlanan, yani klasik bankacılık sisteminin koymuş olduğu yaş, vatandaşlık ya da bunun üzere tahlili olmayan kriterleri sağlamayan kullanıcılar, DeFi sayesinde kredi kullanabiliyor.

Defi ekosistem olarak birçok farklı isteklere sahip kullanıcıları bir ortaya getiriyor. Bu kullanıcılar ortasında çıkar elde etmek hedefi ile borç vermek isteyen bir kesim ve öteki bir yandan da borç almak isteyen kesim yer alıyor. Bu sayede hiçbir prosedüre bağlı kalmadan DeFi üzerinden nakit tahlillere de ulaşabiliyorsunuz.

DeFi’ın Dezavantajları Nelerdir?

Gelişen teknoloji ile birlikte DeFi üzere finansal tahlil sunan sistemlere ilgi her geçen gün artıyor. Fakat yapılan araştırmalara nazaran, şu an için kripto para kullanıcı sayısı 25 milyon ile hudutlu. Yazının başında bahsettiğimiz 1.7 milyar “unbanked” kullanıcı düşünüldüğünde hala kripto topluluğun alacağı yol azımsanamayacak kadar çok.

Öbür bir yandan merkeziyetsiz finans ile birlikte, birtakım problemler da artış gösteriyor. Bu problemlerin başında ise; yasal olmayan yollar ile elde edilen paralar, kripto paralar ile yasa dışı ticaret, kara para aklama üzere ülkelerin ve birçok kullanıcının güzeline gitmeyen durumlar gelmektedir. Bu tıp problemler ülkeler için önemli manada bir tehdit oluşturmakta ve bu yüzden kimi ülkeler kendi dijital paralarını çıkarmak için çalışmalar sürdürmektedir. Tabi ki kendi dijital paralarını çıkarmaları merkeziyetsiz finans kavramına zıt düşmektedir çünkü bu durumda da tekrar bir otoriteye bağlı kalınmaktadır. Bu sebepten ötürü ülkelerin DeFi uygulamalarına karşı çıkmaları, ilerleyen vakitlerde da çok da manalı olmayacak üzere görünmektedir.

En Tanınan DeFi coin’leri

Merkezsiz finansla birlikte DeFi coin’leri de büyük bir popülariteye ulaştı. Rehberimizin bu kısmında en tanınan DeFi coin’lerine kısaca değineceğiz.

Maker (MKR): Maker, DAI stabil coin’leri bünyesinde çalışan Ethereum tabanlı bir kripto para ünitesi projesidir. Maker, LINK’in çabucak akabinde DeFi alanındaki en büyük ikinci projesi olarak gösteriliyor. Maker’ın hedefi kullanıcılara stabil kripto para ve merkezsiz rezerv bankası hizmeti sunmaktır.

Aave (LEND): Ethereum ağında çalışan bir borç verme platformu olan Aave (LEND) en değerli merkezsiz finans (DeFi) platformlarından bir tanesi. Aave (LEND) aracılığıyla kullanıcılar, fonlarını borç vererek faiz getirisi elde edebilir.

Synthetix Network Token (SNX): Ethereum ağında geliştirilmiş bir öbür ERC-20 token’ı Synthetix Network Token (SNX) kullanıcılarının kripto paralarını kullanarak pay senetleri, bedelli metaller ve öteki Blockchain ağları ortasında etkileşim kurabilir.

Dai (DAI): Üstte da belirttiğimiz üzere DAI, USD dayanaklı bir karşı desteklenen bir stabilcoin’dir. Bu nedenle, Dai ile al sat yaparak kâr etme mümkünlüğü çok düşük. USDT, USDC ve BUSD üzere USD dayanaklı tanınan birkaç stabil kripto para ünitesi olmasına karşın, DAI daha ölçeklenebilir ve esnek olacak formda tasarlanması nedeniyle ön plana çıkıyor. Yeterli  teminata sahip oldukları sürece herkes kendi DAI token’larını oluşturabilir.

Compound (COMP): Comp, Compound sisteminin lokal kripto para ünitesidir. Comp yatırımcıları Compound protokolündeki değişikliklerde ve güncellemelerde kelam sahibi olurlar.

Chainlink (LINK): En tanınan defi token’larından biri olan Chainlink (LINK) ödeme servisleri ve Blockchain ağları ortasında köprü kurmayı hedefliyor. 2017 yılında kullanıma sunulan Chainlink’in (LINK) ERC-20 token’ı olduğunu da belirtmeden geçmeyelim.

Merkezsiz Finans (DeFi) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Merkezsiz Finans (DeFi) ile para kazanmak mümkün mü?

Merkezsiz finans 2020 yılı merkezsiz finans protokollerinin patlama yaşayarak büyük bir popülerliğe ulaştığı yıl oldu. Birçok defi token’ı %10.000’lere varan yükselişler yaşadı. Ayrıyeten yatırımcılar, DeFi protokollerine kilitledikleri fonlar aracılığıya devasa karlar elde etti.

Üstte da belirttiğimiz üzere Ethereum tabanlı kredi platformlarına borç vererek bunun karşılığında faiz geliri yani pasif gelir kazanmanız mümkün. Yield farming ise daha büyük bir getiri potansiyeline sahip olsa da yatırımcıların yield farming yaparken aldığı risk daha yüksek. Yatırımcıların fonlarını öbür kullanıcılara borç vererek pasif gelir elde etmesine yield farming ismi veriliyor.

Merkezsiz Finans’a (DeFi)’ye yatırım yapmak inançlı midir?

Bu soruya hayır karşılığını vereceğiz. Çünkü şu anda DeFi protokolleri epeyce riskli. Merkezsiz finans (DeFi) protokollerine yatırım yapanlar aldıkları büyük risklerin karşılığında büyük karlar elde edeceklerine inanıyorlar. Öte yandan her geçen gün yeni bir DeFi protokolü geliştiriliyor ve âlâ projeleri berbatlardan ayırmak epey sıkıntı.

DeFi platformlarının popülaritesinin kıymetli ölçüde arttığı 2020 yılında YAM üzere birçok DeFi protokolü çöktü ve piyasa kapitalizasyonunu yalnızca dakikalar içerisinde 60 milyon dolardan 0’a geriledi. Hotdog ve Pizza üzere öbür DeFi projeleri de tıpkı yazgıyla karşı karşıya kaldı ve birçok yatırımcı çok büyük ölçülerde para kaybetti.

Merkezsiz Finans (DeFi) ne vakit yaygınlaşacak?

Her geçen gün giderek daha fazla insan merkezsiz finans (DeFi) ile tanışıyor. Birçok insan merkezsiz finans protokolleri, gelecekte finans dünyasını şekillendireceğe benziyor. O denli ki kimi DeFi projeleri, klâsik bankacılık hizmetlerinden mahrum olan bireylerin Robinhood’u olarak görülüyor.

Fakat bu yeni finansal teknoloji, şimdi daha deneysel ve ölçeklenebilirlik ve güvenlik konusunda çok önemli kaygılar var. Geliştiriciler bu meseleleri çözmek üzere çalışmalarını sürdürüyor. Bilhassa Ethereum 2.0 ile birlikte ölçeklenebilirlik sıkıntılarının büyük ölçüde çözülmesi bekleniyor.

Ethereum 2.0 DeFi’yi nasıl Etkileyecek?

Ethereum 2.0 merkezsiz finansın (DeFi) tüm sıkıntılarına bir tahlil getirmiyor. Fakat Ethereum 2.0 bu gayeyle atılan birinci adım. Raiden ve TrueBit üzere başka protokoller de Ethereum’un ölçeklenebilirlik problemlerinin üstesinden gelmek için çalışmalar sürdürüyor. Bu tahliller muvaffakiyete ulaşırsa Ethereum ağındaki DeFi protokolleri deneysel olmaktan çıkarak gerçek eserler olarak karşımıza çıkma ve hatta ana akımda benimsenme potansiyeli de bir epey yükselecektir.

Merkezsiz Finans (DeFi) Hangi Probleme Tahlil Getiriyor?

Şu anda dünyanın dört bir yanında yaklaşık 1,7 milyar insanın klasik finansal hizmetlerden yararlanamadığı belirtliliyor, merkezsiz finans uygulamaları insanlara kendi bankaları olma fırsatını sunarak mahzurları aşmayı hedefliyor.

Merkezsiz finans (DeFi) uygulamaları hiçbir halde aracıya gereksinim duymaz, taraflar ortasındaki mümkün uyuşmazlık durumunda sonuncu kararı kodlar verir. Aracıların ortadan kaldırılmasıyla maliyetler de azaltılmış olur.

Merkezsiz Finans’ın (DeFi) Kullanım Alanları Neler?

Merkezsiz finans (DeFi) ile borç alma ve borç verme platformları, finansal hizmetler uygulamaları, merkezsiz pazar yerleri geliştirilebilir. Şu anda hali hazırda geliştirilen birçok uygulama bu alanlarda hizmet veriyor. Klasik finansal sisteme çok yeterli bir alternatif olacağı düşünülen merkezsiz finans (DeFi) uygulamaları ile ayrıyeten kullanıcılar sahip oldukları varlıkları tokenize edebilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir